“Alles is veranderd, volkomen veranderd”

Verslag van de discussie over wereldverhoudingen op het 10de wereldcongres van het CWI

Begin december vond het 10de wereldcongres van het CWI plaats. Het congres duurde een week en bediscussieerde de belangrijkste taken van de arbeidersklasse op internationaal vlak tegen de achtergrond van harde besparingen. De belangrijkste discussies handelden over wereldverhoudingen en de wereldeconomie, Europa, Azië, Latijns-Amerika en de opbouw van het CWI. De definitieve versies van de teksten wordt binnenkort gepubliceerd. Nu brengen we al een verslag van de discussie over wereldverhoudingen.

Miljoenen mensen namen deel aan betogingen en algemene stakingen in Frankrijk. Er waren ook algemene stakingen in Griekenland, in Portugal (de grootste sinds de revolutie van 1974), in Spanje en in India waar maar liefst 100 miljoen arbeiders aan de staking deelnamen. Er was ook een grote en deels succesvolle beweging in Zuid-Afrika. Er waren heel wat uitdrukkingen van de woede tegenover de gevolgen van de meest vernietigende crisis sinds de jaren 1930.

De discussie werd ingeleid door Peter Taaffe van het Internationaal Secretariaat (IS) van het CWI. Hij haalde de poëet WB Yeats aan: “All is changed, changed utterly” (vrije vertaling: “Alles is veranderd, volkomen veranderd”). Dat kan ook dienen als omschrijving van wat de afgelopen maanden is gebeurd, niet in het minst in het land van waar deze dichter afkomstig was, Ierland.

In de discussie werd ingegaan op de situatie in verschillende landen in Afrika, Azië, Latijns-Amerika, Noord-Amerika, het Midden-Oosten, Europa en Oost-Europa. Doorheen de tussenkomsten werd duidelijk dat geen enkel deel van de wereld niet is aangetast door de wereldwijde economische crisis.

Langdurige crisis

De regeringen in een aantal landen en regio’s beweren dat hun economie gezond is of een zeker herstel kent. Lynn Walsh van het IS stelde dat we mogelijk naar een nieuwe en verdere neergang van de wereldeconomie gaan, in het beste geval zal de economie aanmodderen met een erg beperkte groei.

Er is geen duidelijke remedie die de burgerij kan inzetten tegen de crisis. Er zijn verschillen binnen en tussen verschillende heersende klassen over de maatregelen die moeten worden genomen. Regeringen kunnen daarbij plotse koerswijzigingen maken. Deze situatie gaat daarbij gepaard met de mogelijkheid van sociale en politieke onrust. Dat is inherent aan de actuele situatie.

De wereldverhoudingen worden gekenmerkt door een groeiende onstabiliteit. Er is niet langer een ‘unipolaire’ wereld waarbij de ultieme macht van de VS, de grootste economie, wordt aanvaard. Dat kan leiden tot meer tegenstellingen en conflicten.

De dominante tendens is er een van verandering. Er begint arbeidersstrijd te ontwikkelen in alle regio’s van de wereld. Socialisten moeten daarop voorbereid zijn en hun tactieken en organisatorische methoden aanpassen naargelang de klassenstrijd ontwikkelt en de objectieve voorwaarden veranderen. Er zal daarbij nood zijn aan nieuwe slogans en eisen.

Plotse wijzigingen

Peter Taaffe beschreef hoe de Ierse economie op relatief korte termijn van een van de sterkste economieën niet in een recessie maar in een depressie is terecht gekomen.

In een peiling in 100 landen zes jaar geleden, waren de Ieren het meest gelukkige. Dat kwam door de loonsstijgingen en de schijnbaar eindeloze groei. Op 27 november waren er 100.000 betogers in het ijskoude Dublin om er hun woede, afkeer en bitterheid tegenover de veranderde situatie te tonen. Vandaag worden de Ieren geconfronteerd met harde besparingen en aanvallen op hun levensstandaard.

De Ierse arbeidersklasse toont aan dat het bereid is om de strijd te voeren, zelfs op een ogenblik dat de eigen vakbondsleiders de eigen verantwoordelijkheden niet nemen en weigeren om strijd te organiseren. De regering in Dublin werd amper twee jaar geleden verkozen maar ligt nu in de touwen.

De aanwezigheid van het CWI en Joe Higgins, het Europese parlementslid van de Socialist Party in Dublin, betekent dat er een stem is voor het verzet tegen het marktbeleid van de traditionele partijen. Er is een groot potentieel om bij de volgende vervroegde verkiezingen begin 2011 een alternatief uit te bouwen rond het nieuw opgezette linkse front United Left Alliance.

De wereldwijde economische crisis begon met de hypotheekcrisis in de VS in 2007 en ging in 2008 over in een bankencrisis. Wij stelden toen al dat het patronaat verantwoordelijk was voor de crisis. Hun inhaligheid en de onstilbare winsthonger op korte termijn lagen aan de basis van de crisis. De patroons zullen dan ook niet snel tot een oplossing voor de crisis komen, hun enige optie is om de arbeiders te laten betalen voor hun crisis.

De ernst van de crisis was zo groot dat het aanvankelijk niet duidelijk was of een depressie op de schaal van de jaren 1930 kon worden vermeden. Heel wat regeringen zagen de dreiging van een decennialange depressie en gingen daarom over tot een reeks noodmaatregelen om de ergste effecten van de crisis af te vlakken doorheen stimulusmaatregelen.

Arbeiders laten opdraaien voor de crisis

Heel wat bijdragen aan de discussie maakten duidelijk dat de arbeiders en armen niet worden beschermd tegen de gevolgen van de crisis. Zo heeft het stimuluspakket in de VS dan wel vermeden dat een miljoen jobs verloren gingen, maar tegelijk wordt vastgesteld dat er sinds 2007 acht miljoen jobs verdwenen.

Doorheen de OESO gingen 17 miljoen jobs in de industrie verloren. Dat is dan nog zonder rekening te houden met arbeiders die met deeltijdse of onzekere jobs moeten zien te overleven. In de VS wordt al gesproken over “overlevingsjobs”.

Op de G20-top in Toronto was er een algemene overeenstemming om van een beleid van financiële interventies, met het doorvoeren van stimulusmaatregelen, naar een beleid van besparingspakketten te gaan om de markten tevreden te stellen. Er is geen algemeen vertrouwen in het resultaat van dat besparingsbeleid. De besparingen zorgen voor verzet van de arbeidersbeweging en leiden tot acties.

De woede, frustratie en het verzet heeft nog geen uitdrukking gevonden in het opzetten van nieuwe massale arbeiderspartijen. Dat is een belangrijke hindernis voor de strijd. Zoals de tekst op het wereldcongres het stelde: “Moesten er massale arbeiderspartijen bestaan, zelfs de beperkte burgerlijke arbeiderspartijen uit het verleden, dan zouden links-reformistische, centristische en revolutionaire ideeën wellicht onder brede lagen van de samenleving worden bediscussieerd en dat zou zeker het geval zijn in de rangen van de georganiseerde arbeidersklasse en arbeidersbeweging.”

China

In de discussie was er heel wat aandacht voor de rol van de erg omvangrijke stimulusmaatregelen in China. Dat ging gepaard met een massale uitbreiding van kredietverlening die grotendeels werd verleend door overheidsbanken. Er werd geïnvesteerd in wegen, gebouwen en andere infrastructuurprojecten. Dat zijn pogingen om de stimulusmaatregelen te richten op het opdrijven van de interne vraag.

Een belangrijk gevolg hiervan is de groei van het zelfvertrouwen van de arbeiders om in strijd te gaan. In 2010 was er een nieuwe stakingsgolf in China waarbij er veel offensieve stakingen waren voor hogere lonen. De arbeiders zagen hoe de economie groeide en ze eisen nu hun deel van de koek. In de ontwikkeling van de arbeidersstrijd op wereldvlak zullen de groei en de ontwikkeling van deze beweging in China van cruciaal belang zijn.

In de conclusie van de discussie stelde Robert van het IS dat enkele belangrijke kwesties worden opgeworpen: welke houding zullen deze arbeiders innemen tegenover de strijd voor democratische rechten, voor vakbondsrechten, tegenover de officiële vakbonden, de staat en de regering?

De discussie maakte duidelijk dat de gevolgen van de Chinese stimulusmaatregelen in heel wat regio’s worden gevoeld. De economische groei in een aantal landen, waaronder Duitsland, is verbonden met het Chinese stimuluspakket.

Anthony uit Australië stelde dat de Australische economie totnogtoe gespaard bleef van de ergste effecten van de crisis omwille van de sterkte van de mijnbouw en de omvangrijke export van grondstoffen naar China. Een vertraging van de groei van de Chinese economie zou hier rampzalige gevolgen hebben.

Na het einde van de 30 jaar durende burgeroorlog worden de arbeiders en armen in Sri Lanka geconfronteerd met bijzonder moeilijke omstandigheden. Siritunga uit Sri Lanka kende de helft van zijn leven enkel maar oorlog. Hij stelde dat de beloofde “oorlogsdividenden” niet werden gerealiseerd. In de plaats daarvan werd in de begroting van 2010 nog meer uitgegeven aan defensie, intussen gaat al een kwart van de begroting naar defensie. Dat is een uitdrukking van de repressie onder het regime van Rajapakse.

Regionale machten zoals China en India hebben de oorlogsinspanningen van het Sri Lankese regime gesteund. Ze blijven dit doen omdat dit regime hun eigen economische en strategische belangen dient. Het gaat niet om de belangen van de arbeiders in de regio, enkel om de eigen economische en strategische macht.

Een aantal sprekers gingen in op de strijd om invloed tussen de VS en China, in het bijzonder in regio’s als Zuid-Azië. Achter de cijfers van economische groei, zit een model van sweatshops in China. Dat model wordt nu ook geëxporteerd. Het wordt gekenmerkt door lage lonen en geen rechten voor de arbeiders, laat staan vakbondsrechten.

Zowel André uit Brazilië als Patrizio uit Chili legden uit hoe de export van grondstoffen naar China een verzachtend effect had op de gevolgen van de wereldwijde economische crisis in een aantal Latijns-Amerikaanse landen. In Brazilië neemt het belang van de grondstoffen in de economie opnieuw toe. Er is een groeiende desindustrialisatie en meer nadruk op mijnbouw. Als dit verder ontwikkelt, zal het gepaard gaan met aanvallen op de rechten van arbeiders, aanvallen op het milieu en het vormt een belangrijke bedreiging voor de inheemse bevolking.

Massabewegingen

Op vorige bijeenkomsten van het CWI werd sterk de nadruk gelegd op de bewegingen die ontwikkelden in Latijns-Amerika in de eerste helft van dit decennium. Toen stonden deze bewegingen vooraan in de strijd. Vandaag kent dit proces tijdelijk een vertraging, maar de Europese arbeidersklasse begint intussen in actie te komen.

In afwezigheid van hun eigen massale of zelfs semi-massale partijen beginnen arbeiders op zichzelf acties te ondernemen en worden de eisen instinctief ontwikkeld. Andros uit Griekenland bracht de ervaring van de massale beweging in Griekenland die ertoe heeft geleid dat een op de twee Grieken voorstander is van de nationalisatie van de banken. Een op de drie Grieken wil niet dat het land haar schulden afbetaalt omdat de arbeidersklasse niet verantwoordelijk is voor die schulden. Deze eisen werden naar voor geschoven door de bevolking ook al was er geen enkele grote organisatie die ze steunde. Enkel het CWI in Griekenland, Xekinima, benadrukte deze eisen.

Rob uit Rusland beschreef de enorm zware aanvallen op de openbare diensten, lonen en pensioenen doorheen Oost-Europa. Er waren protestacties in verschillende landen, met soms heel veel deelnemers. Zo werd geprotesteerd in de straten van Letland en kwam de regering in dat land ten val. Maar als er geen arbeiderspartij klaar staat om de macht over te nemen, dan kan een andere versie van de oude macht het laken naar zich toe trekken.

De aanwezigheid van het CWI in Kazachstan betekent dat er hier een potentieel is om effectief tot een nieuwe massale arbeiderspartij te komen. Het initiatief Kazachstan 2012, waarin onze kameraden actief zijn, komt voort uit campagnes om de huizen van arbeiders te verdedigen tegen pogingen om de arbeiders uit deze huizen te zetten. Er wordt ook gebouwd aan onafhankelijke vakbonden. Kazachstan 2012 komt op voor de renationalisatie van alles wat eerder werd geprivatiseerd, maar dan wel onder arbeiderscontrole. In 2012 vinden de volgende presidentsverkiezingen plaats. Er wordt gehoopt om met die verkiezingen een einde te maken aan het repressieve regime. Er werd recent ook een nieuw vakbondscentrum opgezet.

Midden-Oosten

De nieuwe onthullingen op Wikileaks hebben aangetoond date r heel wat spanningen zijn tussen de verschillende regimes in het Midden-Oosten. Eerder wezen we al op een aantal van die spanningen. Yasha uit Israël legde uit dat de nieuwe documenten suggereren dat het Israëlische regime zich ernstig voorbereidt op een aanval op Iran, ook al blijft dit een erg onwaarschijnlijk scenario.

Robert stelde in de afronding van de discussie dat de interventie van de VS in Irak heeft geleid tot een versterking van de regionale rol van Iran. Maar het regime van Iran is verre van stabiel, dat bleek nog in de beweging van 2009.

De Egyptische arbeidersklasse heeft haar krachten terug gevonden doorheen een aantal strijdbewegingen die de afgelopen jaren plaatsvonden. Bij de recente verkiezingen bedroeg de opkomst slechts 15%, een uitdrukking van het feit dat geen enkele traditionele partij de steun van de arbeiders en jongeren geniet. Maar de arbeidersklasse zal in een beweging tegen het gehate regime van Moebarak een actieve en belangrijke rol moeten spelen. Dat werd door Igor uit Rusland benadrukt.

De “besmetting” van de economische crisis trok van Griekenland naar Ierland en kan nu mogelijk toeslaan in Portugal, Spanje, België en Groot-Brittannië. Dit maakt dat het voortbestaan van de euro niet zeker is.

Robin uit Engeland omschreef de opmars van de financiële sector met het cijfer dat de notionele waarde van alle ‘derivaten’ evenveel bedroeg als elf keer de waarde van de wereldwijde productie. Hij legde uit dat de huidige economische wereldcrisis geen gewone cyclische crisis van het kapitalisme is, maar een crisis als gevolg van een gebrek aan vraag. De massale besparingsplannen beperken verder de koopkracht. Ieder land probeert haar herstel te bewerkstelligen door de export op te drijven, maar wie zal deze goederen importeren?

Aron uit Duitsland had het over de tendens naar protectionistische maatregelen in de strijd voor een groter deel van de wereldmarkt. Dat is de achtergrond voor de valutaoorlogen die plaatsvinden. De VS heeft een nieuwe ronde van Quantitative Easing aangevat en probeert de wereld te overrompelen met een vloedgolf van dollars om zo de exportmogelijkheden te verbeteren. Aron wees op de uitspraak van een Amerikaanse politicus die de houding van de VS-regering als volgt omschreef: “Het is onze munt, maar het is jullie probleem.”

De VS moet echter niet verwachten dat de rest van de wereld zal volgen als het nog maar met de vingers knipt. Peter legde in zijn inleiding uit dat de Chinese overheid niet bereid is om haar aandeel te dragen. Als China haar munt zou revalueren, zoals door de VS wordt geëist, kan dit leiden tot de sluiting van 40 miljoen fabrieken. Dat zou zorgen voor een massale beweging van de Chinese arbeidersklasse, wat niet bepaald gunstig zou worden onthaald door de regeringen en de elite in de rest van de wereld.

Conflicten

Valuta-oorlogen zijn niet de enige conflicten die de wereld bedreigen. De spanningen tussen Noord en Zuid-Korea kunnen verder ontwikkelen. Irak blijft een brandhaard. En Judy uit Engeland beschreef hoe de oorlog in Afghanistan, steeds meer gezien als de oorlog van Obama, niet kan worden gewonnen door de imperialisten.

Dat ondermijnt de steun voor Obama. Maar, zoals Philip uit de VS stelde, die ondermijning komt even goed vanwege de groeiende woede onder arbeiders en de middenklasse tegenover de werkloosheid, het feit dat mensen uit hun huis worden gezet of andere effecten van de crisis op het leven van de bevolking.

Op basis van deze ervaring is er een groeiend wantrouwen en ongenoegen tegenover het establishment. Dat bleek ook bij de tussentijdse verkiezingen in de VS in november. De Tea Party beweert op te komen voor verandering maar wordt in de werkelijkheid gedomineerd door rechtse zakenbelangen van groepen als Fox News. Deze Tea Party speelt in op het ongenoegen en kan er een zekere steun in opbouwen omdat er geen links alternatief bestaat. Een peiling die de noodzaak van een arbeiderspartij duidelijk maakte, was deze waarin meer dan de helft van de ondervraagden verklaarden negatief te staan tegenover zowel de Democraten als de Republikeinen. De opmars van de Tea Party heeft intussen al geleid tot twee grote tegenacties in Washington.

Jongeren in verzet

Ty uit de VS beschreef de uitstekende jongerenstrijd die plaats vindt in de VS. Studenten, personeel en ouders organiseerden acties tegen de besparingen en de harde aanvallen in het nieuwe regeringsprogramma op het vlak van onderwijs.

Zelfs op een ogenblik dat de regering nadruk legt op stimulusmaatregelen, wordt door de grote bedrijven geprobeerd om de harde neoliberale agenda met aanvallen op alle verworvenheden uit het verleden op het vlak van onderwijs, gezondheidszorg en pensioenen door te voeren.

De studentenacties in de VS zijn maar een voorbeeld van de golf van jongerenprotest in de wereld. Vincent had het over een actie van 2.000 Chinese studenten die een geprivatiseerde cafetaria in een school met de grond gelijk maakten nadat de prijs voor water was verhoogd. De Britse scholieren en studenten zijn eveneens in actie gekomen, maar ook elders is er een toename van jongerenstrijd. Dat is onder meer het geval in Griekenland, Maleisië, Italië en Ierland.

In Nigeria bedraagt de gemiddelde leeftijd 19 jaar. De bevolking in dat land voert iedere dag strijd om te overleven. Segun uit Nigeria had het over de verschrikkelijke omstandigheden waarin de arbeiders onder het kapitalisme in de neokoloniale wereld gebukt gaan. Beloften om te investeren in wegen, scholen,… worden steeds opnieuw gebroken. Een aantal oudere arbeiders begint te denken dat het leven onder het kolonialisme beter was. De absurditeit van privatiseringen blijkt onder meer het feit dat er in Nigeria een stuk weg van 6 kilometer is waarop maar liefst drie tolkantoren staan!

De arbeidersklasse toonde ook in Nigeria haar potentiële kracht tijdens de acht algemene stakingen het afgelopen decennium. Het komt er nu op aan om dat potentieel te mobiliseren in een strijd om de samenleving te veranderen.

Ecologische crisis

De crisis van de klimaatveranderingen en de vernietiging van het milieu vormt een uitdrukking van hoe het idee van het kapitalisme als progressief systeem totaal is achterhaald. Bart uit België stelde voor om slogans naar voor te brengen die ingaan tegenover het scepticisme dat kan ontstaan als gevolg van zogenaamde groene maatregelen zoals ecotaksen. Socialisten moeten de strijd voor het milieu verbinden met de algemene crisis. Dat kan door de private controle op wetenschappelijk onderzoek in vraag te stellen en tegenover de gevolgen van de crisis ook eisen naar voor te brengen rond groene jobs en het converteren van fabrieken.

De discussie maakte duidelijk dat de arbeiders, jongeren en delen van de middenklasse anders beginnen te kijken naar de wereld en dit als gevolg van de ervaringen met de wereldwijde economische crisis, de politieke en sociale crisis en in het bijzonder ook als gevolg van de opkomende strijd.

Sfeer onder arbeiders en jongeren

Er is een gevoel van verzet tegen de bankiers, de elite en de politici. Sascha uit Duitsland stelde dat dit aanvoelen snel kan ontwikkelen en bij bepaalde lagen een meer uitgewerkt anti-kapitalistisch karakter kan aannemen. De ervaring van de ergste crisis sinds de jaren 1930 en de harde besparingen op onze levensstandaard maken duidelijk dat er meer en meer vragen zullen worden gesteld bij de besparingen, de strijd ertegen en het alternatief op het huidige beleid.

Dat betekent niet dat de harde aanvallen op de levensstandaard automatisch zullen leiden tot een grotere strijdbaarheid, actiebereidheid en openheid voor socialistische opvattingen. Er kan een zekere verstomming zijn onder bredere lagen, dat was ook in Griekenland het geval bij het begin van de crisis. De kwestie van de leiding van de arbeidersklasse speelt eveneens een belangrijke rol in de ontwikkeling van een strijdbaar en socialistisch bewustzijn.

De huidige situatie bevat het potentieel voor de arbeidersklasse om de verdeelde en twijfelende regeringen nederlagen toe te brengen. Er zijn plotse en snelle veranderingen mogelijk in de tactieken van de burgerij. Naarmate de burgerij probeert om haar agenda op te leggen, kan snel worden overgegaan van harde besparingen naar het bijdrukken van geld in verdere stimuluspakketten. Lynn Walsh stelde dat een aantal economen die eerder opkwamen voor een monetaristische visie vandaag pleiten voor meer stimulusmaatregelen.

Kevin uit Ierland beschreef de situatie in het zuiden van Ierland als “zwanger van revolte”. De discussie leidde tot de conclusie dat we, zowel in Ierland als de rest van de wereld, in een fundamenteel andere periode zijn terecht gekomen.

Geef een reactie

0
    0
    Je winkelwagen
    Er zit niets in je winkelwagenKeer terug naar de winkel