100 jaar “Brood en Rozen”. De Lawrence-staking van 1912

In de winter van 1912 werd in het stadje Lawrence, in de Amerikaanse staat Massachusetts, overgegaan tot een staking waarin de bekende slogan “Brood en Rozen” werd gelanceerd. Deze slogan wijst er op dat we niet alleen voor ons dagelijks brood opkomen, maar dat we wel wat meer willen. De staking was een opstand van migranten die in de textielsector werkten.

De staking van 1912 toonde de kracht van de meer dan 20.000 stakende textielarbeiders, grotendeels migranten, tegen de onmenselijke arbeids- en levensvoorwaarden die door de textielpatroons werden opgelegd. De Lawrence-staking was een keerpunt voor de Amerikaanse arbeidersbeweging. Het toonde immers de mogelijkheden om vrouwen, migranten en ongeschoolde arbeiders te organiseren. De staking toonde bovendien aan dat vrouwen bijzonder goed in staat waren om een leidinggevende rol te spelen in het organiseren van de arbeidersbeweging of in het organiseren van de piketten. Het feit dat op een socialistische strategie beroep werd gedaan, vormde een belangrijk onderdeel van de staking en zorgde mee voor het succes ervan.

Tienduizenden migranten uit Zuid- en Oost-Europa trokken bij de eeuwwisseling naar Lawrence. Ze werden aangetrokken door de mogelijkheden om werk te vinden in de 12 katoenfabrieken van de stad. Maar in Lawrence werden ze snel geconfronteerd met verschrikkelijke omstandigheden, zowel op het werk als thuis. In de katoenfabrieken moesten de arbeiders als slaven tot 56 uur per week hard werken aan een loon dat minder was dan negen dollar per week. Hierdoor konden de arbeiders en hun gezinnen enkel in overbevolkte flatgebouwen leven, waarbij er doorgaans vier tot vijf personen per kamer woonden. De helft van de kinderen tussen 14 en 18 jaar moesten naast hun moeders en vaders in de textielfabrieken werken om met het gezin rond te komen. Bijna de helft van de textielarbeiders waren vrouwen.

De vakbond AFL (American Federation of Labor) dacht dat het onmogelijk was om deze arbeiders te organiseren omdat het om ongeschoolde arbeiders ging die bovendien erg gevarieerde etnische achtergronden hadden. Er waren 25 verschillende nationaliteiten aanwezig en er werden 45 verschillende talen gesproken. De AFL organiseerde traditioneel enkel de best betaalde, hoger opgeleide, blanke mannelijke arbeiders in vakbonden die enkel op het eigen bedrijf waren gericht. De meer militante vakbondsfederatie IWW (Industrial Workers of the World) deed er alles om alle arbeiders op alle werkplaatsen te organiseren in één vakbond en dit los van ras, geslacht, opleiding of beroep. De IWW had een lokale afdeling in Lawrence en was ervan overtuigd dat het mogelijk was om de arbeiders te organiseren.

In januari 1912 werd in de deelstaat een wet gestemd waardoor vrouwen en kinderen nog maximaal 54 uur per week mochten werken. De textielpatroons in Lawrence verminderden de arbeidsduur voor alle arbeiders tot 54 uur, maar het uurloon werd niet aangepast. De arbeiders kwamen al niet rond toen ze 56 uur werkten, en moesten het nu met nog minder doen. Op 12 januari stelden de arbeiders vast dat hun lonen waren gedaald. De frustraties van jarenlang leven en werken in verschrikkelijke omstandigheden, kwamen tot uitbarsten. Tegen de volgende avond zouden 20.000 arbeiders de fabrieken verlaten om de staking te vervoegen.

De IWW was er snel bij om in het kader van de spontane staking op te roepen naar een massale meeting dezelfde avond. De arbeiders op deze meeting besloten om te vragen dat Joseph Ettor, een ervaren IWW-organisator, naar Lawrence zou komen om de staking te organiseren. Ettor kwam een dag na het uitbreken van de staking in Lawrence aan en bracht ook een vriend mee. Dat was Arturo Giovannitti, een leidinggevende militant van de Italiaanssprekende federatie van de Amerikaanse Socialist Party. Van bij het begin speelden linkse militanten van die Socialist Party een centrale rol in het organiseren van de staking en in het bekendmaken ervan. Toen Ettor later tijdens de staking werd opgepakt, werd hij snel vervangen door Big Bill Haywood, een andere linkse organisator van de Socialist Party en de IWW.

Zodra hij ter plaatse kwam, ging Ettor snel over tot het opzetten van een algemeen stakerscomité met 56 leden om de leiding van de staking op te nemen. Er zaten vier vertegenwoordigers van de 14 grootste nationaliteiten in Lawrence in het stakerscomité, hierdoor werden de verschillende nationaliteiten verenigd in een eengemaakt orgaan waarmee de strijd tegen de patroons kon worden aangegaan. Deze democratische organisatorische structuur liet de stakers toe om zelf hun staking te leiden, eisen naar voor te brengen en te onderhandelen over wat voor hen aanvaardbaar was.

Al snel kwamen de patroons terug op de loonsverlaging, ze stelden dat ze opnieuw het vorige weekloon zouden betalen zoals dit voor de arbeidsduurvermindering werd betaald. Het stakerscomité besloot hierna om verder in het offensief te gaan in de plaats van meteen de acties te stoppen. Op een massavergadering maakten de stakers een lijst van eisen om hun lonen en arbeidsvoorwaarden te verbeteren. Onder de eisen onder meer een loonsverhoging van 15%, invoering van de 54-urenweek, dubbel loon voor overwerk en geen enkele sanctie tegen de stakers.

Na acht dagen was het aantal stakers opgelopen tot 23.000 of 70% van alle werknemers in de fabrieken. De vrouwen speelden een bijzonder moedige rol op de piketten. Het waren ook de vrouwen die zorgden voor wat de naam van de staking zou worden. Ze hadden protestborden met de slogan “We willen brood, maar we willen ook rozen.” Tijdens de staking zouden honderden vrouwen worden opgepakt en samen met de mannen in de gevangenis belanden.

Een andere belangrijke tactiek van het stakerscomité was om de kinderen van de stakers naar vrienden, familieleden en sympathisanten buiten de stad te sturen. Hierdoor moesten de stakers zich geen zorgen maken om het eten van hun kinderen en moesten ze niet op hen letten. Elizabeth Gurely Flynn, die naar Lawrence kwam om de staking te leiden na de arrestatie van Ettor en Giovanitti, zette de Socialist Party in om gezinnen te vinden waar de kinderen konden blijven. De politie probeerde op een bepaald ogenblik het vertrek van een groep kinderen tegen te houden door moeders en kinderen aan te vallen toen de kinderen op een trein werden gezet. Het politiegeweld tegen kinderen zorgde voor een golf van verontwaardiging en protest doorheen de VS. Het deed de publieke opinie de kant van de stakers kiezen.

Dat was belangrijk om de gouverneur van de staat Massachusetts ertoe aan te zetten om de textielpatroons tot onderhandelingen te dwingen. Uiteindelijk beslisten de grootste patroons om te onderhandelen met tien stakers. Hieruit kwam een loonsverhoging van 5% voort, een kwart extra loon bij overuren en geen enkele sanctie tegen stakers. Het akkoord werd midden maart op een algemene vergadering van 15.000 stakers goedgekeurd. Er volgden gelijkaardige akkoorden in de meeste kleinere fabrieken. Zelfs waar niet met de stakers werd onderhandeld, moesten de patroons uiteindelijk volgen en de lonen optrekken.

Het akkoord kwam niet volledig tegemoet aan de eisen van de arbeiders, maar vormde wel een belangrijke stap vooruit. De overwinning in Lawrence zorgde bovendien voor een momentum waarna er een stakingsgolf door Massachusetts en de textielsector doorheen het land trok. Andere textielbazen verhoogden de lonen van hun arbeiders in de hoop om gelijkaardige revoltes te vermijden.

Het belang van een socialistische strategie om tot de overwinning te komen

Net zoals de huidige vakbondsleiders, dachten de toenmalige AFL-leiders dat er pas een loonsverhoging mogelijk was als het goed ging met de zaken en de winsten groter werden. De AFL bleef steken in de logica van het kapitalistische systeem waardoor de eisen werden aangepast aan wat ze dachten dat de kapitalisten konden geven. Socialisten vertrekken van een andere benadering. Wij zien een fundamentele tegenstelling tussen de belangen van de arbeiders en die van de grote bedrijven. Werkgevers willen meer winst maken op basis van de arbeid van de werknemers, hun winsten stijgen als ze de arbeiders minder betalen en hen harder en langer laten werken.

In de plaats van een akkoord met de textielpatroons na te streven voor de beter betaalde lagen van de textielarbeiders, probeerden de Socialist Party en de IWW de beweging op te bouwen door alle lagen te betrekken. Enkel een massabeweging van alle arbeiders zou sterk genoeg staan om de verschrikkelijke arbeidsvoorwaarden te verlichten. Door het werk neer te leggen en de fabrieken plat te leggen, raakten de arbeiders het management waar dit het meeste pijn doet: in hun portemonnee. Dat is waarom het mogelijk werd om tot verregaande toegevingen te komen.

De politie was massaal aanwezig in Lawrence, maar massale piketten hielden de fabrieken dicht. Om aanvallen van de politie en het leger te vermijden, werkten de stakers met een systeem van vliegende piketten waarmee het volledige textieldistrict van de stad werd plat gelegd. Het vliegend piket werd 24 uur per dag in stand gehouden doorheen de volledige staking.

De socialistische stakingsleiders waren niet bang om in de gevangenis te belanden. Meer dan 300 stakers werden tijdens de staking opgepakt omdat ze stakingsbrekers de toegang tot de fabrieken ontzegden. Socialisten denken dat het neerleggen van de productie het meest effectieve wapen van de stakers is en dat het daarom noodzakelijk is om massale piketten van stakers en sympathisanten te vormen. Indien nodig moeten dwangschriften of arrestaties maar worden ondergaan als dit stakingsbrekers kan buiten houden.

Socialisten denken dat de arbeidersklasse de kracht heeft om de samenleving te veranderen. Door de productie in eigen handen te nemen, kunnen de arbeiders de middelen van hun arbeid inzetten voor het belang van iedereen in de plaats van dit van een kleine rijke elite. Enkel als de samenleving fundamenteel wordt veranderd, zullen de verworvenheden van de arbeidersbeweging nadien niet worden ondermijnd of afgebouwd door de grote bedrijven en hun marionetten in politieke kringen.

 

Artikel door Greg Beiter

Geef een reactie

0
    0
    Je winkelwagen
    Er zit niets in je winkelwagenKeer terug naar de winkel