Loon, Prijs en Winst: woord vooraf en inleiding

Woord vooraf

Het volgende werk van Marx ontstond als manuscript van een voordracht, die hij op twee zittingen van de Algemene Raad van de Eerste Internationale, op 20 en 27 juni 1865, in Londen heeft gehouden.

Op 4 april 1865 had John Weston in de Algemene Raad het verzoek ingediend, over de volgende vraagstukken te discussiëren:

1. Kan de sociale en materiële toestand van de arbeidersklasse door hogere lonen verbeterd worden?

2. Hebben de bemoeiingen van de vakverenigingen om hogere lonen te bereiken niet een schadelijke uitwerking op andere industrietakken?

Op 11 april besloot de Algemene Raad de discussie over deze vraagstukken op 2 mei te beginnen. De discussie werd in verscheidene zittingen van de Algemene Raad voortgezet (20 en 23 mei, 20 en 27 juni, 4 en 18 juli en 15 augustus 1865).

De voordrachten werden op verzoek van Marx niet gepubliceerd, omdat zij vele nieuwe inzichten behelsden, die Marx pas in ‘Het Kapitaal’ (1867) wilde publiceren.

Het manuscript van de voordrachten, geschreven tussen eind mei en 27 juni 1865, is behouden gebleven. In 1898 werd het door Marx’ dochter Eleanor Aveling als brochure uitgegeven, voorzien van een voorwoord van Edward Aveling, die ook de titels voor de eerste zes hoofdstukken (hier tussen haakjes geplaatst) toevoegde.

De onderhavige uitgave is gebaseerd op de Duitse uitgave Karl Marx/Friedrich Engels : Werke, deel 16, en vergeleken met de Engelse uitgave naar het oorspronkelijke manuscript.

De uitgever

Nederlandse vertaling van de brief van K. Marx aan F. Engels van 20 mei 1865.

[Londen,] 20 mei 1865

Beste Fred,

Ingesloten uitknipsel, waarin mijn adres aan Johnson.

Het weer opduiken van Edgar [Edgar von Westphalen] heeft ons natuurlijk zeer verrast. Precies de knaap zoals ik me hem had voorgesteld, en zijn carrière precies als ik had gedacht. Het is jammer, dat hij niet altijd Garibaldi’s secondant is geweest. Hij zou schitterend bij hem hebben gepast. De arme drommel is echter nog erg zwak. Hij zal geruime tijd hier blijven, en bij die gelegenheid doe je er goed aan als je tot de reproductie van mijn wijnkelder bijdraagt.

Ik werk thans als een paard, daar ik de tijd, die ik kan werken, moet gebruiken en de karbonkels er nog altijd zijn, zonder me nu anders dan plaatselijk, maar niet in mijn hersenspan te storen.

In de tussenliggende uren, waarin men niet altijd kan schrijven, doe ik aan differentiaalrekening dx/dy . Ik heb geen geduld om iets anders te lezen. Alle andere lectuur jaagt me telkens weer naar het schrijfbureau terug.

Vanavond extra zitting van de `Internationale’. Een goeie ouwe dikzak, oude Owenist, Weston, timmerman, heeft twee stellingen opgesteld, die hij voortdurend in de `Bee-Hive’ (1) verdedigt:

1. dat een algemene verhoging van het loonpeil de arbeiders van geen nut zou zijn;

2. dat daarom enzovoorts, de vakverenigingen een schadelijke uitwerking hebben.

Als deze beide stellingen, waaraan in onze kring alleen hij gelooft, aangenomen zouden worden, zouden we een flater slaan, zowel voor wat betreft de vakverenigingen hier, als ten aanzien van de stakingsepidemie, die thans op het continent heerst. Bij deze gelegenheid zal hij – daar voor deze zitting ook niet-leden toegang hebben – ondersteund worden door een Engelsman van hetzelfde slag, die een brochure in dezelfde geest heeft geschreven. Er wordt van mij natuurlijk de weerlegging verwacht. Ik had dus eigenlijk mijn antwoord voor vanavond moeten uitwerken, maar ik vond het belangrijker aan mijn boek [Het Kapitaal] verder te schrijven en ik moet dus op improvisatie vertrouwen.

Ik weet natuurlijk bij voorbaat, welke de beide hoofdpunten:
1. dat het arbeidsloon de waarde van de waren bepaalt;
2. dat, wanneer de kapitalisten vandaag vijf shilling betalen in plaats van vier, ze morgen (daartoe in staat gesteld door de gestegen vraag) hun waren voor vijf shilling in plaats van voor vier zullen verkopen.

Hoe onnozel dit ook is en hoezeer het ook slechts de buitenkant van het verschijnsel raakt, toch is het niet eenvoudig al de economische vraagstukken, die daarbij een rol spelen, uit te leggen aan mensen die er helemaal niets van weten. Je kunt een cursus politieke economie niet in één uur samenpersen. Maar we zullen ons best doen.

Edgar beschouwt het als een goed voorteken, dat hij het eerst jou in Engeland heeft ontmoet. Lizzy vond hij erg aardig. Saluut.

Je K. M.

Het is een hoogst zonderlinge speling van het lot, dat deze Edgar, die nooit iemand anders dan zichzelf heeft uitgebuit en steeds arbeider in de meest strikte betekenis van het woord is geweest, voor de slavenhouders een oorlog van honger en gebrek heeft moeten doormaken. Dito, dat beide zwagers door de Amerikaanse oorlog op het ogenblik geruïneerd zijn.

Inleiding

Burgers,

Sta mij toe, alvorens ik op ons onderwerp inga, enkele opmerkingen vooraf te maken.

Er heerst tegenwoordig op het vasteland een ware epidemie van stakingen en alom weerklinkt het verlangen naar loonsverhoging. Dit vraagstuk zal op ons congres ter sprake komen. U als leiders van de Internationale Associatie moet in deze belangrijke kwestie een stevig standpunt innemen. Wat mij betreft, ik dacht dat het mijn plicht was uitvoerig op de zaak in te gaan – zelfs op het gevaar af uw geduld zwaar op de proef te stellen.

Een opmerking vooraf nog met betrekking tot burger Weston. Hij heeft opvattingen, waarvan hij weet dat ze onder de arbeidersklasse uiterst impopulair zijn, niet alleen -aan u voorgelegd, maar ze ook in het openbaar verdedigd, omdat hij van mening is, dat ze in het belang van de arbeidersklasse zijn. Een dergelijk blijk van morele moed moeten wij allen hogelijk waarderen. Ik hoop, dat hij, ondanks de onverbloemde stijl van mijn uiteenzettingen, aan het slot daarvan tot de ontdekking zal komen dat ik het eens ben met hetgeen mij de eigenlijke grondgedachte van zijn stellingen schijnt te zijn, die ik echter in hun tegenwoordige vorm niet anders dan als theoretisch verkeerd en praktisch gevaarlijk kan beschouwen.

Ik zal nu zonder verdere omhaal ter zake komen.

Voetnoot

(1) ‘Bee-hive’ (Bijenkorf) was gedurende enige tijd het orgaan van de Eerste Internationale, waarin o.a. de officiële documenten van de Internationale werden gepubliceerd.

>> Inhoudstafel

Print Friendly, PDF & Email

1 comment for “Loon, Prijs en Winst: woord vooraf en inleiding

Comments are closed.