Mamdani’s overwinning: hoopvol, maar strijd begint pas

Zohran Mamdani verkozen tot burgemeester van New York, iemand die zich openlijk socialist noemt aan het hoofd van de grootste stad van het Amerikaanse kapitalisme. Dat is historisch. In een stad waar Wall Street de lakens uitdeelt, koos een meerderheid voor iemand die over socialisme en klasse spreekt. Meer dan twee miljoen mensen trokken naar de stembus. Dit is de hoogste opkomst sinds 1969, en meer dan een miljoen stemden op Mamdani. Vooral jongeren en werkenden schaarden zich achter hem.

Door Nick (Antwerpen)

Tegenwerking door Trump en Democratisch establishment

De VS stevenen onder Trump recht op nog meer reactionaire miserie af. De Democraten worden in dat verhaal voorgesteld als het “redelijke alternatief”, maar ze zijn deel van het probleem. Mamdani verdedigt een links programma dat erg populair is omdat het onder meer opkomt voor betaalbaar wonen. Anderzijds blijft hij gevangen binnen het kader van een partij die gebouwd is om de belangen van de heersende klasse te verdedigen.

En dat is, helaas, direct duidelijk geworden… Trump en de Republikeinen schreeuwden moord en brand, noemden Mamdani een communist en dreigden federale middelen voor New York te blokkeren, maar de echte druk komt van binnenuit: van de Democratische partij zelf, die Mamdani’s campagne van meet af aan wantrouwde. De New York Times waarschuwde hem direct na de verkiezing al om “realistisch te besturen”. Lees: zijn programma inslikken. Mamdani zelf lijkt voorlopig vooral de rust te willen bewaren. Hij spreekt over “samenwerken met Trump in het belang van New York” en wil in gesprek met bankenbaas Jamie Dimon van JPMorgan.

De les van Sanders en AOC

We hebben het eerder al gezien. Bernie Sanders wakkerde de hoop bij miljoenen Amerikanen aan met zijn oproep tot een “politieke revolutie”. Maar op cruciale momenten, koos hij de weg van de minste weerstand. In 2020 en 2024 riep hij zijn aanhangers op om Joe Biden te steunen, één van de gezichten van het establishment die hij zogezegd wou uitdagen. Zo eindigde een beweging met enorm veel potentieel die tegen het establishment was, in de armen van datzelfde establishment.

Alexandria Ocasio-Cortez begon als de frisse, radicale stem van de jonge generatie, maar ook zij botste op de grenzen van het systeem. Haar stem voor de financiering van het Iron Dome-systeem, midden in de bombardementen op Gaza, veroorzaakte een golf van terechte verontwaardiging. Ze verdedigde zich met een procedurele uitleg en zei dat het om symboolpolitiek ging die het lijden van de Palestijnen niet zou verminderen, maar de kern blijft: wie binnen de Democratische partij blijft, moet vroeg of laat buigen voor haar logica. Binnen een kapitalistische partij kan je niet breken met het kapitalisme.

Verder bouwen op de sterkte van de campagne

De kracht van Mamdani lag niet in zijn partij, maar in de campagne van onderuit. Tienduizenden vrijwilligers, gesteund door vakbonden, huurdersorganisaties en jongerenbewegingen, maakten van zijn campagne een echte beweging, vergelijkbaar met die van Sanders. Dat is de basis waarop links in de VS kan voortbouwen, maar als die energie nu opgeslorpt wordt door het apparaat van de Democraten, verdwijnt ze even snel als ze gekomen is.

Het establishment zal er alles aan doen om die beweging te depolitiseren, haar te reduceren tot een “progressieve stem” binnen het systeem. Mamdani heeft dus maar twee keuzes: de strijd naar buiten dragen en zich onafhankelijk organiseren en bouwen aan een alternatieve partij, onafhankelijk van de Democratische partij, of ten onder gaan aan compromissen. Mamdani zou lessen kunnen trekken van Corbyn en Sultana met Your party in Groot-Brittannië.

Verkiezingen zijn een middel, geen doel

Links vergeet dat soms. Verkiezingen kunnen een middel zijn om mensen te organiseren, bewustzijn te verhogen, krachten te bundelen, maar ze zijn nooit het doel. Macht wordt niet verdeeld door stemformulieren, maar afgedwongen door strijd.

Wat nodig is in de VS, is geen “progressieve vleugel” binnen de Democratische partij, maar een eigen partij van de arbeidersklasse, onafhankelijk van de miljardairs, geworteld in de beweging van onderuit, opgebouwd door arbeiders, jongeren en onderdrukten die het beu zijn om telkens te moeten kiezen tussen de pest en de cholera.

Als Mamdani zijn overwinning gebruikt om zo’n beweging op te bouwen, kan dit het begin zijn van iets groots. Als hij binnen de lijntjes van de Democratische partij blijft, zal zijn naam toegevoegd worden aan het lijstje van wie met goede bedoelingen begon en met lege handen en demoralisatie eindigde.

Zijn overwinning is een kans. Ze bewijst dat linkse ideeën weerklank vinden in het hart van het kapitalistische systeem, maar het mag geen eindpunt zijn. Wordt hij de organizer-in-chief van een nieuwe arbeidersbeweging, of de volgende progressieve figuur die netjes geneutraliseerd wordt door het establishment?

Hoop

Mamdani’s overwinning is belangrijk door de hoop die ze los maakt. Niet omdat één man aan de macht komt, maar omdat honderdduizenden mensen opnieuw durven geloven dat verandering mogelijk is. Dat is iets dat we niet vanop afstand mogen bekijken. We moeten die hoop delen en versterken. Marxisten moeten actief in deze beweging tussenkomen.

Juist om die reden mogen we het niet overlaten aan het establishment. Hoop zonder organisatie en richting wordt snel gekaapt of raakt uitgeblust. Hoop kan pas echt uitgroeien tot een kracht wanneer ze gevoed wordt door strijd en het bewustzijn van de massa’s vergroot. De rol van marxisten is niet om die hoop te temperen, maar om ze richting te geven: weg van vertrouwen in instellingen, naar vertrouwen in de kracht van de werkende klasse zelf.

De bal ligt niet enkel in het kamp van Mamdani, maar bij al wie zich herkent in die strijd. De echte kracht ligt niet in één verkozene, maar in de georganiseerde macht van de werkende klasse zelf. Het komt er nu op aan deze te organiseren.